پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت 15: اگر مدل فقط الگو یاد می‌گیرد، چطور پاسخ جدید می‌سازد؟

یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های مدل‌های هوش مصنوعی مانند ChatGPT این است که می‌توانند پاسخ‌هایی تولید کنند که قبلاً دقیقاً در هیچ کتاب، مقاله یا وب‌سایتی نوشته نشده‌اند.

همین موضوع باعث می‌شود بسیاری از افراد تصور کنند مدل دارای خلاقیت، تفکر یا حتی تخیل است.

اما واقعیت کمی متفاوت است.

در قسمت قبل از مجموعه «پشت پرده هوش مصنوعی» گفتیم که مدل‌های زبانی متن‌ها را حفظ نمی‌کنند؛ بلکه الگوهای موجود در داده‌ها را در پارامترهای خود یاد می‌گیرند.

حالا سؤال مهم این است:

اگر مدل فقط الگوها را یاد گرفته، چگونه می‌تواند جمله‌ها و پاسخ‌های کاملاً جدید تولید کند؟

آیا ChatGPT پاسخ‌ها را از قبل آماده دارد؟

خیر.

یکی از رایج‌ترین تصورهای اشتباه این است که ChatGPT برای هر سؤال، یک پاسخ آماده در حافظه خود نگه داشته است.

در واقع چنین چیزی وجود ندارد.

وقتی شما سؤالی می‌پرسید، مدل به دنبال یک جمله ذخیره‌شده نمی‌گردد و متنی را از جایی کپی نمی‌کند.

در عوض، پاسخ را همان لحظه تولید می‌کند.

پاسخ چگونه ساخته می‌شود؟

همان‌طور که در قسمت‌های قبل گفتیم، اساس عملکرد مدل‌های زبانی بر پیش‌بینی توکن بعدی است.

مدل ابتدا سؤال شما را دریافت می‌کند و سپس احتمال توکن‌های مختلف را بررسی می‌کند.

از میان گزینه‌های ممکن، مناسب‌ترین توکن انتخاب می‌شود.

بعد از تولید همان توکن، دوباره کل متن تا آن لحظه بررسی می‌شود و توکن بعدی انتخاب می‌شود.

این فرآیند بارها و بارها، در کسری از ثانیه تکرار می‌شود تا در نهایت یک پاسخ کامل شکل بگیرد.

به همین دلیل، متن نهایی به‌صورت مرحله‌به‌مرحله ساخته می‌شود، نه اینکه از قبل آماده باشد.

چرا مدل می‌تواند جمله‌های جدید تولید کند؟

دلیل اصلی این است که مدل فقط کلمات را یاد نگرفته، بلکه رابطه بین کلمات، مفاهیم و ساختار زبان را آموخته است.

به همین دلیل می‌تواند:

• جمله‌های جدید بسازد.
• ایده‌های مختلف را با هم ترکیب کند.
• متن‌هایی تولید کند که قبلاً دقیقاً در داده‌های آموزشی وجود نداشته‌اند.
• برای سؤال‌های تازه نیز پاسخ‌های مرتبط ارائه دهد.

در واقع، مدل از دانشی که در پارامترهای خود یاد گرفته استفاده می‌کند تا بهترین ادامه ممکن را برای متن فعلی تولید کند.

آیا این همان خلاقیت است؟

از بیرون ممکن است پاسخ‌های ChatGPT بسیار خلاقانه به نظر برسند.

گاهی مدل داستان می‌نویسد، شعر تولید می‌کند، کد برنامه‌نویسی می‌نویسد یا حتی ایده‌های جدید پیشنهاد می‌دهد.

اما این نوع خلاقیت با خلاقیت انسان تفاوت دارد.

انسان تجربه، احساس، آگاهی و تخیل دارد.

در مقابل، مدل هوش مصنوعی هیچ‌کدام از این ویژگی‌ها را ندارد.

آنچه ما به‌عنوان خلاقیت می‌بینیم، نتیجه ترکیب هوشمندانه الگوهایی است که مدل در زمان آموزش یاد گرفته است.

به همین دلیل، بسیاری از پاسخ‌های مدل جدید هستند، اما بر پایه الگوهای آماری و روابط زبانی ساخته می‌شوند.

چرا پاسخ‌های ChatGPT همیشه شبیه هم نیستند؟

از آنجا که مدل در هر مرحله احتمال گزینه‌های مختلف را بررسی می‌کند، معمولاً بیش از یک ادامه مناسب برای متن وجود دارد.

به همین دلیل ممکن است اگر یک سؤال را چند بار مطرح کنید، پاسخ‌ها دقیقاً یکسان نباشند.

البته همه این پاسخ‌ها بر اساس همان الگوهای یادگرفته‌شده تولید می‌شوند و هدف آن‌ها ساخت متنی روان، مرتبط و قابل فهم است.

جمع‌بندی

پس پاسخ سؤال «اگر مدل فقط الگو یاد می‌گیرد، چطور پاسخ جدید می‌سازد؟» این است:

مدل هوش مصنوعی پاسخ آماده‌ای در حافظه ندارد و متن‌ها را از جایی کپی نمی‌کند.

بلکه با استفاده از الگوهایی که در زمان آموزش یاد گرفته، هر پاسخ را توکن‌به‌توکن و مرحله‌به‌مرحله تولید می‌کند.

به همین دلیل می‌تواند جمله‌هایی بنویسد که قبلاً دقیقاً وجود نداشته‌اند، بدون اینکه دارای ذهن، آگاهی یا تخیل انسانی باشد.

در قسمت بعدی مجموعه «پشت پرده هوش مصنوعی» بررسی می‌کنیم که اگر انتخاب هر توکن بر اساس احتمال انجام می‌شود، چرا ChatGPT همیشه یک پاسخ کاملاً ثابت ارائه نمی‌دهد؟

نظر شما چیست؟
آیا تا به حال از ChatGPT دو پاسخ متفاوت برای یک سؤال مشابه دریافت کرده‌اید؟ تجربه خود را در بخش دیدگاه‌ها با ما به اشتراک بگذارید.

درباره فیلاگر | جامعه هوش مصنوعی ایران

فیلاگر، جامعه هوش مصنوعی ایران، مرجعی برای آموزش، تحلیل و بررسی فناوری‌های نوین هوش مصنوعی است. در مجموعه «پشت پرده هوش مصنوعی» تلاش می‌کنیم مفاهیم پیچیده AI را با زبانی ساده برای علاقه‌مندان فارسی‌زبان توضیح دهیم.

پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۲
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۳
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۴
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۵
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۶
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۷
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۸
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۹
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱۰
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱۱
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱۲
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱۳
پشت پرده هوش مصنوعی | قسمت ۱۴